Blokada granicy oczami Ukraińców. "Boimy się, że Polska nas zostawia"[OPINIA]
Polscy rolnicy protestują w ponad 100 miastach w całej Polsce, w tym przy granicy z Ukrainą. Sprzeciwiają się napływowi ukraińskiego zboża i regulacjom unijnym, które przewiduje Zielony Ład. Emocje rolników sięgają zenitu, a na transparentach poza antyukraińskimi hasłami pojawią się też prorosyjskie. Jak to ostatnie wezwania do Putina, żeby "zrobił porządek z Ukrainą, Brukselą i rządem w Polsce", które zostały uwiecznione przez polskiego fotografa Grzegorza Celejewskiego. Autor baneru został zatrzymany. Sprawą zajmuje się policja. Choć podobnych spraw jest dużo więcej, a protest rolników ma trwać do kwietnia, kiedy to w Polsce mają się odbyć wybory samorządowe. Większość Ukraińców nie rozumie ani formy tego protestu, ani haseł, które na nim się pojawiają. Co więc mówią na ten temat w Ukrainie?
Ukraińcy pamiętają, że od podobnych wezwań do Putina (jak to na zdjęciu) zaczęła się rosyjska inwazja na Donbas. Rosjanie rzucili się "ratować" mieszkańców Ługańska i Doniecka, bo ich "wezwali". Rosyjska doktryna wojenna od dekad przewiduje takie interwencje. Jak pokazuje dwuletnia inwazja pełnowymiarowa na Ukrainę, powód Rosja zwykle wymyśla sama.
- wspomina Liza Sidorova, mieszkanka Ługańska, która obserwowała to na własne oczy w 2014 roku.
Blokada granicy niepokoi Ukraińców nie mniej niż alarmy bombowe. Dlaczego?
Po pierwsze, protesty były też w innych krajach, graniczących z Ukrainą - np. w Rumunii i w Bułgarii. "Tam jednak nie przekształciły się one w wojnę gospodarczą, bo zostały podpisane umowy dwustronne" - wspomina ukraiński deputowany Mychajło Pożywanow. Ukraińcy pamiętają, jak Donald Tusk w trakcie swojej wizyty w Kijowie ponad miesiąc temu zapowiedział podpisanie podobnej umowy z Ukrainą, ale na razie w tej sprawie trwają negocjacje. "Prace techniczne z Ukrainą trwają, ale nie ukrywam, że są trudne" - powiedział dziś w Sejmie minister rolnictwa Polski dziennikarce TVN24.
Po drugie, ukraińską przestrzeń medialną zdominowały antyukraińskie hasła na transparentach polskich rolników. Szerokim echem odbiło się zdjęcie z wysypanym przez polskich rolników ukraińskim zbożem. Najpierw wysypano go z tirów, a potem z wagonów pociągu, który tranzytem przewoził towar przez Polskę z Ukrainy do Niemiec. Wzbudziło to masowy niepokój i społeczne niezadowolenie, którego nie ukrywali nawet apolityczni ukraińscy blogerzy i prowadzący wiadomości. Niektórzy mówią, że zboże jest dla Ukraińców jak Koran dla muzułmanów. "Po trzech epizodach Wielkiego Głodu, wywołanego w Ukrainie przez Rosję, zboże to nasza świętość. Dlatego każde zdjęcie, gdzie ktoś nam to niszczy powoduje w nas ogromny ból" - tłumaczy Sofia Krapka, mieszkanka Kijowa, która jest pasjonatką ukraińskiej historii i etniczności.
Z ukraińskich telewizorów grzmią głosy, że "blokowanie granicy z państwem, które toczy wojnę, jest niedopuszczalne". Żołnierze pokazują przypadki, kiedy sprzęt wojskowy utknął i nie dotarł na czas. Prawdopodobnie z tych nastrojów społecznych wywodzi się ostrzejszy ton prezydenta Zełenskiego, który zapowiedział, że osobiście pojedzie na granicę z Polską w II rocznicę wojny 24 lutego i wezwał do tego samego Donalda Tuska i Andrzeja Dudę. "To jest bezpieczeństwo narodowe. Nie możemy tego odkładać. Najbliższe dni dają nam na to szansę" - powiedział prezydent Ukrainy w orędziu, w którym dziękował milionom Polaków za ich wsparcie.
Kilka moich znajomych z Kijowa pytało mnie, dlaczego premier Tusk unika tego tematu. Mówili, że liczyli na to, że polski premier potępi antyukraińskie prowokacje. "Boję się, że Polska nas zostawia" - powiedziała mi babcia, która uciekła do Warszawy przed wojną i do dziś w Ukrainie opowiada koleżankom, jak pięknie Polacy odbudowali Warszawę po wojnie i że daje to jej nadzieję, że ukraińskie miasta tak samo powstaną z popiołów.
Co o kryzysie zbożowym mówią media w Ukrainie?
Słyszymy, że kryzys zbożowy w Europie jest wywołany przez Rosję. Przeanalizowałam kilka odcinków ukraińskich wiadomości o zbożu. Niestety nie wszystkie media w Ukrainie zdały egzamin z rzetelnego informowania o problemie czy nawet blokadzie granicy przez polskich rolników. Część prowadzących państwowych mediów zamiast łagodzić napięcie, ulegała emocjom. Pozwalali sobie też na subiektywne komentarze. Przez kilkanaście godzin Ukraińcom w kółko pokazywano antyukraińskie incydenty w Polsce, które sprawiały wrażenie, że ten protest nie jest protestem rolników, tylko antyukraińskich Polaków, którzy chcą aby Ukraińcy wyjechali z Polski. Po czym ciężko było z ich perspektywy zrozumieć, co jest tak naprawdę powodem tych protestów rolników.
- usłyszałam od znajomej ze Lwowa.
Nikt nie ma złudzeń, że pierworodną przyczyną kryzysu zbożowego jest agresja Rosji na Ukrainę, która zdestabilizowała rynki rolne w Europie. Rosyjskie wojsko do dziś blokuje ukraińskie porty i ostrzeliwują ukraińskie statki na Morzu Czarnym. Mimo to, Kijów eksportuje większość zboża drogą morską. Reszta jedzie koleją do Europy, a potem do państw Afryki lub Azji. Tak miało być. Nie zawsze tak było. Ale wypadałoby pokazywać Ukraińcom więcej prawdy o tym, co się w Polsce dzieje. Nie ulegając przy tym zbędnym emocjom lub rosyjskiej propagandzie, która również w ostatnich tygodniach temat podsyca w mediach społecznościowych.
Jak informują ukraińskie media rządowe, przez Polskę obecnie przejeżdża zaledwie 5 proc. ukraińskich towarów rolnych do państw trzecich. "Od wybuchu wojny do Polski wjechało blisko 4 mln ton zboża z Ukrainy. To za mało, aby twierdzić, że Polska została zalana ukraińskim zbożem. Polska jest dla nas krajem tranzytowym" - mówią eksperci w ukraińskich mediach.
- mówi ukraiński dziennikarz Pawel Novikov w raniu NV.
- mówił były ambasador Ukrainy w Polsce Andrii Deszczyca na antenie stacji Kijów 24.
Ukraińskie media podają Pragę jako przykład
Ukraińskie media ostatnio obiegła informacja opublikowana na łamach Washington Post o tym, że Rosja zwiększa wydatki na propagandę w Europie. Inwestuje miliardy rubli w to, żeby zohydzić Ukraińców w Niemczech, Francji, Polsce czy Wielkiej Brytanii. Jeden internetowy troll za szerzenie nienawiści w komentarzach na profilach w mediach społecznościowych dostaje od kremlowskich kuratorów 600 dolarów miesięcznie. Spróbujcie napisać jeden post o blokadzie na platformie X, a sami się przekonacie, jak to działa.
Kryzys zbożowy poza tym, że stał się realnym problemem dla rolników w Europie jest też tematem, podgrzewanym przez Kreml. W Ukrainie powszechne jest przekonanie, że protesty rolników są inicjowane przez Rosję i stanowią element wojny hybrydowej przeciwko państwom europejskim. Ukraińskie media szukają potwierdzenia tej tezy i często cytują szefa czeskiego rządu.
- napisał czeski premier Petr Fiała.
Temat zboża w Ukrainie stoi na równi z sytuacją na froncie
Od dwóch tygodni (jako polsko-ukraińska dziennikarka) chodzę po ukraińskich mediach i tłumaczę powody protestów polskich rolników na granicy z Ukrainą. Przypominałam im, jak wiele dobrego zrobili Polacy na początku wojny. O polskich medykach na froncie, o wolontariuszach czy ochotnikach, którzy ryzykują życiem, żeby wesprzeć ukraińską walkę z napaścią rosyjską. Twierdziłam, że kilka incydentów z rozsypanym zbożem i kilka prorosyjskich transparentów nie przekreślą polskiej solidarności. Uspokajałam, że Warszawa jest dalej sojuszniczką Kijowa. Nie wiem, jak wielu z nich przekonałam. Nie wiem też, czy premier Donald Tusk i prezydent Andrzej Duda przyjmą zaproszenie Zełenskiego i przed II rocznicą wielkiej wojny Rosji z Ukrainą spotkają się z nim na polsko-ukraińskiej granicy.